Reishi: De paddenstoel die eeuwenlang werd gezocht
Er zijn paddenstoelen die je vindt.
En er zijn paddenstoelen waarnaar je op zoek gaat.
Reishi behoort tot die tweede categorie.
Met zijn glanzende, roodbruine hoed en bijna gelakte uiterlijk lijkt Ganoderma lucidum eerder op een voorwerp uit een natuurhistorisch museum dan op iets dat je zomaar in het bos tegenkomt.
In Oost-Azië kreeg de paddenstoel al eeuwen geleden een bijzondere status. Hij werd geassocieerd met gezondheid, vitaliteit en een lang leven en kreeg verschillende namen, waaronder Lingzhi.
Maar de moderne wetenschap stelt een andere vraag.
Niet: waarom werd deze paddenstoel zo gewaardeerd?
Maar:
Welke stoffen zitten er eigenlijk in Reishi — en wat doen die stoffen aantoonbaar?
Dat blijkt een veel interessanter verhaal te zijn dan de traditionele reputatie alleen doet vermoeden.
Een paddenstoel met een geschiedenis
Ganoderma lucidum behoort tot het geslacht Ganoderma, een groep houtbewonende schimmels.
De paddenstoel groeit op hout en vormt een harde, leerachtige vruchtstructuur. In tegenstelling tot veel eetbare paddenstoelen is Reishi niet bekend vanwege zijn culinaire eigenschappen.
Zijn betekenis ligt vooral in zijn chemische samenstelling.
Het geslacht Ganoderma wordt al meer dan tweeduizend jaar beschreven in traditionele Aziatische geneeskundige systemen. Een historische review beschrijft de langdurige traditionele toepassing en de grote variatie aan verbindingen die inmiddels uit verschillende Ganoderma-soorten zijn geïsoleerd. (PubMed)
Die geschiedenis is interessant.
Maar geschiedenis is geen klinisch bewijs.
En precies daar begint het moderne Reishi-verhaal.
De chemische fabriek in een paddenstoel
Wanneer wetenschappers Reishi onderzoeken, komen steeds twee grote groepen verbindingen naar voren:
polysachariden
en
triterpenen.
Daarnaast bevat Ganoderma onder meer sterolen, eiwitten, fenolische verbindingen en andere secundaire metabolieten. (PubMed)
De polysachariden zijn vaak complexe β-glucanen en andere koolhydraatstructuren.
De triterpenen vormen een heel andere chemische familie.
Daaronder vallen de zogenoemde ganoderinezuren.
En juist die combinatie maakt Reishi wetenschappelijk interessant.
Triterpenen: de bittere kant van Reishi
Wie ooit een Reishi-extract heeft geproefd, weet dat de smaak behoorlijk bitter kan zijn.
Dat is niet toevallig.
Een deel van de bitterheid wordt in verband gebracht met de triterpenen.
Onderzoekers hebben tientallen verschillende triterpenoïden uit Ganoderma geïdentificeerd. Sommige daarvan behoren tot de lanostaanachtige triterpenen. Onder laboratoriumomstandigheden zijn verschillende biologische activiteiten beschreven. (PubMed)
Daarbij zijn onder meer effecten onderzocht op ontstekingsroutes, oxidatieve processen en verschillende cellulaire signaalroutes.
Maar opnieuw geldt:
biologische activiteit in een laboratorium is niet hetzelfde als een bewezen therapeutisch effect bij mensen.
Dat onderscheid wordt bij Reishi bijzonder belangrijk.
Want het aantal laboratoriumonderzoeken is groot.
Het aantal goed gecontroleerde humane onderzoeken is aanzienlijk kleiner.
Polysachariden: grote moleculen met veel belangstelling
De tweede grote groep zijn de polysachariden.
Deze complexe koolhydraatstructuren zijn de afgelopen decennia uitgebreid onderzocht.
Wetenschappers onderzoeken bijvoorbeeld hoe bepaalde Reishi-polysachariden kunnen interageren met receptoren en signaalroutes die betrokken zijn bij immuuncellen.
Daarbij worden onder andere macrofagen, natural killer-cellen en verschillende cytokinen onderzocht.
Een belangrijke kanttekening is echter dat niet alle polysachariden hetzelfde zijn.
Hun eigenschappen kunnen verschillen afhankelijk van:
- molecuulgewicht;
- vertakking;
- monosacharidesamenstelling;
- chemische modificaties;
- zuiverheid;
- extractiemethode.
Een recente review benadrukt dat juist de relatie tussen de structuur van Reishi-polysachariden en hun biologische activiteit nog niet volledig is opgehelderd. (PubMed)
Dat betekent dat “Reishi-polysachariden” geen enkelvoudige stof beschrijft.
Het is een hele familie van verbindingen.
Wat gebeurt er in het laboratorium?
In cel- en diermodellen zijn Reishi-extracten en geïsoleerde verbindingen onderzocht op uiteenlopende biologische effecten.
Daaronder vallen onder andere:
- immuunmodulatie;
- ontstekingsprocessen;
- oxidatieve stress;
- metabole processen;
- celgroei;
- signaalroutes.
Reviews beschrijven vooral interessante preklinische resultaten voor triterpenen en polysachariden. (PubMed)
Dit heeft geleid tot een indrukwekkend onderzoeksveld.
Maar het brengt ook een risico met zich mee.
Wanneer tientallen laboratoriumbevindingen naast elkaar worden gezet, kan gemakkelijk de indruk ontstaan dat Reishi al voor tientallen aandoeningen werkzaam is.
Dat is niet wat het onderzoek bewijst.
Het laat zien dat bestanddelen van Reishi biologisch actief kunnen zijn.
De volgende vraag is veel moeilijker:
wat betekent die activiteit bij mensen?
Van laboratorium naar kliniek
Hier wordt het verhaal bijzonder interessant.
Er zijn namelijk wel degelijk humane studies.
Een van de belangrijke vragen is bijvoorbeeld of Reishi meetbare veranderingen veroorzaakt in immuunparameters.
Een gerandomiseerde, dubbelblinde, placebogecontroleerde studie onderzocht gedurende 84 dagen een β-glucaan afkomstig uit Ganoderma lucidum bij gezonde volwassenen.
De onderzoekers rapporteerden verschillen in verschillende immuunparameters, waaronder T-lymfocyten en natural-killer-cellen. Ook werden verschillen gevonden in bepaalde immunologische markers. De interventie werd gedurende de onderzoeksperiode goed verdragen. (PubMed)
Dat is interessant.
Maar er zit een belangrijk detail in:
de studie onderzocht immuunparameters, niet de vraag of deelnemers daardoor minder ziek werden.
Dat onderscheid is essentieel.
Een verandering in een biomarker betekent niet automatisch dat iemand in het dagelijks leven een merkbaar gezondheidsvoordeel heeft.
Een ouder maar interessant onderzoek
Een dubbelblinde, placebogecontroleerde crossoverstudie onderzocht 18 gezonde volwassenen gedurende vier weken.
De deelnemers kregen een commercieel Lingzhi-preparaat of placebo.
De onderzoekers onderzochten verschillende biomarkers, waaronder markers voor oxidatieve status, immuunfunctie, ontsteking en mogelijke lever- en niereffecten. (PubMed)
Het onderzoek is interessant omdat het laat zien hoe wetenschappers proberen om de stap van traditioneel gebruik naar meetbare biologische effecten te maken.
Maar opnieuw geldt:
een studie met 18 deelnemers is klein.
Daarom kan zo’n onderzoek vooral een signaal opleveren dat verder onderzoek verdient.
Reishi en het metabolisme
Ook metabole gezondheid is onderzocht.
Een bijzonder relevante studie onderzocht 84 mensen met type 2 diabetes en metabool syndroom.
De deelnemers kregen gedurende 16 weken Reishi, Reishi gecombineerd met Cordyceps sinensis of placebo.
De resultaten waren opvallend juist vanwege wat ze niet lieten zien.
De gecombineerde interventiegroep vertoonde geen significant effect op de primaire uitkomsten HbA1c en nuchtere glucose. Ook voor de onderzochte secundaire uitkomsten werd geen overtuigend algemeen effect gevonden. (PubMed)
Dat is een belangrijk wetenschappelijk resultaat.
Het laat zien waarom je niet uitsluitend naar positieve laboratoriumstudies moet kijken.
Een goed uitgevoerd onderzoek dat geen effect vindt, is óók waardevolle informatie.
Wat zegt het totale klinische bewijs?
Een systematische review en meta-analyse uit 2025 bracht 17 gerandomiseerde gecontroleerde onderzoeken met in totaal 971 deelnemers samen.
De onderzoekers vonden statistisch significante effecten voor enkele uitkomsten, waaronder BMI, creatinine, glutathionperoxidase en hartfrequentie.
Voor verschillende andere belangrijke parameters — waaronder bloeddruk, nuchtere glucose, lipidenprofiel, ontstekingsmarkers en leverenzymen — werden geen significante algemene effecten gevonden.
En misschien wel het belangrijkste:
de GRADE-beoordeling classificeerde de zekerheid van het bewijs voor alle onderzochte uitkomsten als zeer laag. (PubMed)
Dat is een cruciale conclusie.
Er is dus klinisch onderzoek.
Er zijn interessante signalen.
Maar de huidige bewijskracht is onvoldoende om grote gezondheidsclaims aan te verbinden.
Waarom zijn de onderzoeken zo moeilijk met elkaar te vergelijken?
Een van de problemen bij Reishi-onderzoek is dat onderzoekers niet altijd hetzelfde materiaal gebruiken.
Dat klinkt misschien vanzelfsprekend.
Maar het is wetenschappelijk enorm belangrijk.
Een onderzoek kan bijvoorbeeld gebruikmaken van:
- een waterextract;
- een alcoholisch extract;
- een extract van het vruchtlichaam;
- een extract van sporen;
- een polysacharidefractie;
- een triterpeenrijke fractie;
- of een combinatie hiervan.
En zelfs twee extracten met dezelfde naam kunnen chemisch behoorlijk verschillend zijn.
Een review over Reishi-polysachariden benadrukt dat extractie- en zuiveringsmethoden de uiteindelijke eigenschappen van het materiaal kunnen beïnvloeden. (PubMed)
Daarom is het eigenlijk te simpel om te zeggen:
“Onderzoek heeft aangetoond dat Reishi werkt.”
De wetenschappelijk betere vraag is:
“Welk Reishi-preparaat is onderzocht, welke stoffen bevatte het en welk effect werd precies gemeten?”
Dat is een veel interessantere vraag.
En hoe zit het met kanker?
Hier moeten we bijzonder zorgvuldig zijn.
In laboratoriumonderzoek zijn Reishi-componenten onderzocht op verschillende mechanismen die relevant zijn voor tumorbiologie. Dat heeft geleid tot veel belangstelling voor mogelijke antitumorale eigenschappen. (PubMed)
Maar laboratoriumonderzoek betekent niet dat Reishi kanker bij mensen behandelt.
Een Cochrane-review naar Ganoderma lucidum bij kanker concludeerde dat er onvoldoende bewijs was om Reishi als primaire behandeling voor kanker te ondersteunen. De auteurs benadrukten dat het beschikbare klinische bewijs beperkt was. (PubMed)
Dat onderscheid moet in iedere serieuze bespreking van Reishi overeind blijven.
Preklinische antitumorale activiteit is geen bewijs dat een paddenstoel kanker kan behandelen.
Veiligheid: een ander belangrijk hoofdstuk
Wetenschappelijke belangstelling gaat niet alleen over werkzaamheid.
Ook veiligheid moet worden onderzocht.
Een Amerikaanse dubbelblinde, gerandomiseerde studie onderzocht 16 gezonde vrijwilligers die gedurende tien dagen een Reishi-extract of placebo kregen.
In die korte studie werden geen duidelijke nadelige effecten vastgesteld. De onderzoekers benadrukten tegelijkertijd dat grotere en langere veiligheidsstudies nodig zijn. (PubMed)
Ook een gerandomiseerde studie met 40 gezonde vrijwilligers onderzocht stollingsparameters gedurende vier weken. Daar werden geen significante verschillen tussen Reishi en placebo gevonden in de onderzochte hemostatische parameters. (PubMed)
Dat zijn geruststellende bevindingen voor de specifieke omstandigheden van die onderzoeken.
Maar ze betekenen niet dat elk Reishi-product onder alle omstandigheden veilig is.
Extract, dosis, samenstelling en individuele omstandigheden kunnen allemaal een rol spelen.
De paradox van Reishi
Misschien is dat uiteindelijk het meest fascinerende aspect van deze paddenstoel.
Reishi heeft een buitengewoon lange geschiedenis van traditioneel gebruik.
De moderne wetenschap heeft vervolgens een enorme hoeveelheid chemische en biologische activiteit gevonden.
Maar hoe meer je naar de klinische studies kijkt, hoe voorzichtiger het verhaal wordt.
Niet minder interessant.
Juist interessanter.
Want de wetenschap laat zien dat Reishi geen magisch enkelvoudig ingrediënt is.
Het is een complexe biologische fabriek.
Een paddenstoel met honderden verbindingen, waarvan sommige duidelijk biologische activiteit vertonen.
De uitdaging is vervolgens om uit te zoeken:
welke verbinding doet wat, bij welke concentratie, in welk extract en met welk effect bij de mens?
Dat is nog lang niet volledig opgelost.
What does the science actually say?
Laboratorium
Reishi bevat onder meer polysachariden en triterpenen die in cel- en diermodellen verschillende biologische activiteiten vertonen. Vooral immuunmodulatie, ontstekingsroutes en oxidatieve processen zijn uitgebreid onderzocht. (PubMed)
Dieronderzoek
In diermodellen zijn effecten onderzocht op onder meer immuunfunctie, metabolisme en ontstekingsprocessen. Deze resultaten zijn waardevol voor het begrijpen van mechanismen, maar kunnen niet rechtstreeks worden vertaald naar klinische effecten bij mensen.
Onderzoek bij mensen
Er zijn gerandomiseerde klinische onderzoeken naar onder andere immuunparameters, metabole markers, veiligheid en verschillende gezondheidsuitkomsten. De resultaten zijn gemengd en vaak gebaseerd op relatief kleine studies. Een recente meta-analyse van 17 RCT’s beoordeelde de totale zekerheid van het bewijs als zeer laag. (PubMed)
Wat weten we nog niet?
We weten nog onvoldoende welke specifieke Reishi-componenten verantwoordelijk zijn voor eventuele klinische effecten, welke extractiemethoden het meest relevant zijn en welke effecten — als die er zijn — daadwerkelijk betekenisvol zijn voor de gezondheid van mensen.
Beyond the Mushroom
Misschien is Reishi daarom een perfecte illustratie van wat wetenschap eigenlijk doet.
Een eeuwenoude paddenstoel wordt opnieuw bekeken.
Niet met de vraag:
“Klopt alles wat er vroeger over werd verteld?”
Maar met een veel interessantere vraag:
“Welke delen van het verhaal kunnen we vandaag met moderne wetenschap onderzoeken?”
De laboratoriumresultaten vertellen ons dat Reishi chemisch buitengewoon interessant is.
De klinische onderzoeken vertellen ons dat het menselijke verhaal ingewikkelder is.
En de meta-analyses herinneren ons eraan dat veelbelovende signalen nog geen zekerheid betekenen.
Dat is geen teleurstellende conclusie.
Het is precies waarom verder onderzoek nodig is.
Want achter die glanzende, harde paddenstoel zit een chemische wereld die wetenschappers nog steeds proberen te begrijpen.
Beyond the Mushroom.
Wetenschappelijke bronnen
- Cör D, Knez Ž, Knez Hrnčič M. Antitumour, Antimicrobial, Antioxidant and Antiacetylcholinesterase Effect of Ganoderma Lucidum Terpenoids and Polysaccharides: A Review. Molecules. 2018. (PubMed
)
- Wang et al. Traditional uses, chemical components and pharmacological activities of the genus Ganoderma P. Karst.: a review. 2022. (PubMed
)
- Liang C et al. Review of the molecular mechanisms of Ganoderma lucidum triterpenoids. European Journal of Medicinal Chemistry. 2019. (PubMed
)
- Jafari A et al. The Nutritional Significance of Ganoderma lucidum on Human Health: A GRADE-Assessed Systematic Review and Meta-Analysis of Clinical Trials. Food Science & Nutrition. 2025. (PubMed
)
- Chen SN et al. Evaluation of Immune Modulation by β-1,3;1,6-D-Glucan Derived from Ganoderma lucidum in Healthy Adult Volunteers: A Randomized Controlled Trial. Foods. 2023. (PubMed
)
- Wicks SM et al. Safety and tolerability of Ganoderma lucidum in healthy subjects: a double-blind randomized placebo-controlled trial. 2007. (PubMed
)
- Williams S et al. A double-blind, randomised, placebo-controlled trial of Ganoderma lucidum for the treatment of cardiovascular risk factors of metabolic syndrome. 2016. (PubMed
)
- Jin X et al. Ganoderma lucidum (Reishi mushroom) for cancer treatment. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2016. (PubMed
)
- Yang M et al. A review of polysaccharides from Ganoderma lucidum: Preparation methods, structural characteristics, bioactivities, structure-activity relationships and potential applications. 2025. (PubMed
)
Reacties
Een reactie posten