De wetenschap achter medicinale paddenstoelen
Van eeuwenoude kennis naar modern wetenschappelijk onderzoek
Paddenstoelen zijn al eeuwenlang onderdeel van verschillende culinaire en traditionele gezondheidspraktijken. Tegenwoordig staan ze opnieuw volop in de belangstelling — niet alleen in de keuken, maar ook in laboratoria en klinische onderzoekscentra over de hele wereld.
Wat maakt deze bijzondere organismen zo interessant?
Paddenstoelen bevatten van nature een grote verscheidenheid aan bioactieve stoffen, waaronder polysachariden, β-glucanen, triterpenen, polyfenolen en andere verbindingen. Wetenschappers onderzoeken hoe deze stoffen zich gedragen en hoe ze kunnen interageren met biologische processen in het menselijk lichaam.
Maar tussen een interessante biologische eigenschap en een bewezen effect bij mensen zit een groot verschil.
En precies daar begint deze serie!
Wat weten we eigenlijk?
Wie informatie zoekt over medicinale paddenstoelen, komt een enorme hoeveelheid informatie tegen.
Sommige websites presenteren paddenstoelen als oplossingen voor vrijwel ieder gezondheidsprobleem. Andere bronnen verwijzen naar laboratoriumonderzoek, dierstudies of kleine onderzoeken bij mensen alsof daarmee een werking definitief is bewezen.
De werkelijkheid is veel genuanceerder.
Wetenschappelijk onderzoek begint vaak in het laboratorium.
Onderzoekers kunnen daar bijvoorbeeld ontdekken dat een bepaalde stof interactie vertoont met een receptor, enzym of celtype. Dat kan een belangrijke aanwijzing zijn.
Daarna kan onderzoek bij dieren volgen.
Wanneer er voldoende aanwijzingen zijn, kunnen bepaalde stoffen of preparaten vervolgens in gecontroleerde studies bij mensen worden onderzocht.
Iedere stap levert nieuwe informatie op.
Maar iedere stap heeft ook zijn beperkingen.
Een laboratoriumresultaat is geen klinisch bewijs.
Een resultaat bij dieren is geen resultaat bij mensen.
En één kleine klinische studie is geen definitief bewijs.
Waarom zijn medicinale paddenstoelen interessant?
Paddenstoelen vormen een bijzonder onderzoeksgebied omdat hun samenstelling complex is.
Een paddenstoel bevat niet één enkele werkzame stof, maar een groot aantal natuurlijke verbindingen.
Bij verschillende soorten worden onder andere onderzocht:
β-glucanen
Polysachariden die veel voorkomen in de celwand van schimmels en die uitgebreid worden onderzocht vanwege hun interactie met biologische en immunologische processen.
Triterpenen
Verbindingen die onder andere uitgebreid worden onderzocht in Reishi.
Polyfenolen en andere antioxidatieve verbindingen
Stoffen die vanwege hun chemische eigenschappen in laboratoriumonderzoek veel aandacht krijgen.
Erinacines en hericenonen
Verbindingen die vooral in het onderzoek naar Lion’s Mane veel belangstelling hebben gekregen.
Welke stoffen aanwezig zijn en in welke hoeveelheid, kan echter sterk verschillen.
Dat hangt onder andere af van:
- de soort;
- de stam;
- het vruchtlichaam of mycelium;
- de teeltomstandigheden;
- het ontwikkelingsstadium;
- de extractiemethode;
- en de uiteindelijke samenstelling van het preparaat.
Daarom is “Lion’s Mane” of “Reishi” alleen niet altijd voldoende informatie om twee producten wetenschappelijk met elkaar te vergelijken.
Van paddenstoel naar extract
Ook de manier waarop een paddenstoel wordt verwerkt, kan wetenschappelijk relevant zijn.
Water kan bepaalde in water oplosbare verbindingen extraheren.
Alcohol kan andere verbindingen beter beschikbaar maken.
Bij dubbele extractie worden verschillende extractiemethoden gecombineerd om een breder spectrum aan verbindingen uit het uitgangsmateriaal beschikbaar te maken.
Maar ook hier geldt:
een extractiemethode is geen gezondheidsclaim.
Dat een bepaalde verbinding tijdens een extractie beschikbaar komt, betekent niet automatisch dat het innemen ervan een bepaald gezondheidseffect veroorzaakt.
Daarvoor is onderzoek bij mensen nodig.
Wat betekent “wetenschappelijk onderzocht”?
Wanneer we zeggen dat een paddenstoel wetenschappelijk is onderzocht, kan dat verschillende dingen betekenen.
Laboratoriumonderzoek
Onderzoek naar cellen, moleculen of biologische mechanismen.
Dieronderzoek
Onderzoek naar biologische effecten in bijvoorbeeld muizen of ratten.
Observationeel onderzoek
Onderzoek waarbij onderzoekers verbanden bestuderen zonder een interventie toe te dienen.
Humane interventiestudies
Onderzoek waarbij mensen daadwerkelijk een bepaalde paddenstoel, extract of verbinding krijgen.
Gerandomiseerde gecontroleerde studies
Onderzoeken waarbij deelnemers willekeurig worden toegewezen aan bijvoorbeeld een interventie- of placebogroep.
Systematische reviews en meta-analyses
Onderzoeken waarin meerdere eerdere studies volgens een vooraf bepaalde methode worden samengebracht.
Voor het beoordelen van een gezondheidseffect zijn vooral goed uitgevoerde humane studies en systematische reviews van grote waarde.
Maar ook daar blijft de context belangrijk.
Waarom we niet alleen naar positieve resultaten kijken
Een wetenschappelijk artikel kan een interessant resultaat laten zien.
Maar een ander onderzoek kan hetzelfde effect niet vinden.
Dat is geen probleem.
Het is juist onderdeel van wetenschap.
Wanneer resultaten tussen onderzoeken verschillen, proberen onderzoekers te begrijpen waarom.
Misschien verschilde:
- de dosis;
- de duur van het onderzoek;
- de gebruikte paddenstoel;
- de extractiemethode;
- de samenstelling van het extract;
- de leeftijd of gezondheid van de deelnemers;
- of de manier waarop de uitkomst werd gemeten.
Daarom kijken we in deze serie niet alleen naar wat er positief uitkomt.
We kijken ook naar:
hoe het onderzoek is uitgevoerd, bij wie het is uitgevoerd en wat de onderzoekers daadwerkelijk hebben kunnen concluderen.
Wat gaan we onderzoeken?
In de komende serie bekijken we verschillende medicinale paddenstoelen en de wetenschappelijke literatuur die erover beschikbaar is.
We beginnen met:
Lion’s Mane
Onderzoek naar cognitie en neurologische processen.
Reishi
Onderzoek naar β-glucanen en immuun-gerelateerde processen.
Cordyceps
Onderzoek naar inspanning en fysiologische reacties.
Maitake
Onderzoek naar polysachariden en immuunparameters.
Shiitake
Onderzoek naar β-glucanen en voeding.
Turkey Tail
Onderzoek naar specifieke polysacharidepreparaten zoals PSK en PSP.
Chaga
De overgang van veelbelovend laboratoriumonderzoek naar bewijs bij mensen.
Schizophyllum commune
De bijzondere geschiedenis van een paddenstoel en het polysacharide sizofiran.
Tot slot kijken we naar een onderwerp dat voor veel paddenstoelenonderzoek van groot belang is:
de samenstelling van extracten en de invloed van extractiemethoden.
De belangrijkste vraag
Bij iedere paddenstoel stellen we dezelfde vraag:
Wat zegt de wetenschap werkelijk?
Niet:
“Welke gezondheidsclaims worden er online gedaan?”
Maar:
“Wat hebben onderzoekers daadwerkelijk onderzocht?”
En vervolgens:
“Wat kunnen we op basis daarvan redelijkerwijs concluderen?”
Dat betekent dat we onderscheid maken tussen wat veelbelovend is, wat daadwerkelijk bij mensen is onderzocht en wat nog onvoldoende is aangetoond.
Wetenschap is voortdurend in ontwikkeling
De wetenschap rond medicinale paddenstoelen ontwikkelt zich snel.
Sommige resultaten zijn veelbelovend.
Andere zijn voorlopig.
Sommige bevindingen komen uitsluitend uit laboratoriumonderzoek.
Voor verschillende toepassingen zijn nog grotere en beter opgezette humane studies nodig.
Dat maakt het onderwerp juist interessant.
Want wetenschap draait niet om het grootste verhaal.
Het draait om goede vragen, zorgvuldig onderzoek en een eerlijke interpretatie van de resultaten.
De wetenschap achter medicinale paddenstoelen
Onderzoeken. Begrijpen. Ontdekken.
Reacties
Een reactie posten